Dlaczego walka z hejtem w szkołach nie powinna koncentrować się wyłącznie na uczniach? Jaką rolę odgrywają nauczyciele, rodzice i wszyscy dorośli, którzy każdego dnia kształtują sposób komunikacji młodych ludzi? O tym, dlaczego inteligencja emocjonalna, świadome używanie słów i budowanie relacji są fundamentem bezpiecznej szkoły, opowiada Agnieszka Pawelec – trener biznesu i rozwoju, założycielka FORGIA.
W swojej pracy skupiasz się na inteligencji emocjonalnej i komunikacji. Jak Twoim zdaniem kompetencje emocjonalne dorosłych wpływają na skalę hejtu w szkołach i relacje między młodymi ludźmi?
To, jak dorośli rozumieją emocje, własne i innych, oraz jak komunikują się i budują relacje, ma ogromny wpływ na młodych ludzi. To właśnie oni pokazują, jak wyrażać emocje, rozmawiać o tym, co trudne, jak reagować na różnice zdań i jak budować relacje oparte na szacunku.
Rozwijanie inteligencji emocjonalnej pomaga budować większą świadomość siebie i innych. Dzięki temu łatwiej jest nam komunikować się w sposób, który wspiera porozumienie i budowanie dobrych relacji. To z kolei ma realny wpływ na atmosferę w grupie i sposób, w jaki młodzi ludzie odnoszą się do siebie nawzajem.
Często mówisz, że słowa mają moc. Jak uczysz dorosłych – nauczycieli czy rodziców – świadomego używania języka, który buduje zamiast ranić?
Tak, słowa mają ogromną moc. Mają wpływ na jakość naszych relacji z innymi ludźmi.
Słowa nie tylko niosą określone znaczenie. Zostawiają też ślad w drugim człowieku. Mogą wzmacniać, dodawać odwagi, budować poczucie wartości i zaufanie albo przeciwnie, ranić i oddalać od siebie ludzi.
W swojej pracy uświadamiam, jak duże znaczenie mają słowa, i pokazuję, jaki wpływ mogą mieć na relacje z innymi ludźmi. Bo po drugiej stronie zawsze jest człowiek ze swoją wrażliwością, doświadczeniami i historią.
W kontekście przeciwdziałania hejtowi wiele mówi się o pracy z młodzieżą. Ty wzmacniasz dorosłych. Dlaczego uważasz, że zmiana powinna zaczynać się właśnie od nich?
Bo to dorośli tworzą środowisko, w którym dzieci i młodzież funkcjonują na co dzień, w domu, przedszkolu czy szkole.
Warto edukować dzieci i młodzież w zakresie inteligencji emocjonalnej, a towarzyszący im w życiu dorośli rozwijając u siebie te kompetencje mogą wzmacniać je, tworzyć bezpieczne środowisko do wzrastania i rozwoju oparte na współpracy, akceptacji i szacunku.
Jakie najczęstsze trudności w komunikacji i regulacji emocji obserwujesz dziś u nauczycieli i liderów zespołów pracujących z młodzieżą?
Myślę, że jednym z większych wyzwań jest funkcjonowanie w środowisku, w którym każdego dnia spotykamy się z różnorodnymi emocjami, potrzebami i doświadczeniami młodych ludzi. Praca z dziećmi i młodzieżą to nie tylko przekazywanie wiedzy, ale również budowanie relacji, prowadzenie dialogu i towarzyszenie im w rozwoju.
Dlatego tak ważne stają się kompetencje związane z rozumieniem emocji, komunikacją i budowaniem relacji. Pomagają one lepiej rozumieć siebie i innych, prowadzić konstruktywny dialog oraz tworzyć środowisko sprzyjające rozwojowi młodych ludzi.
Co Twoim zdaniem sprawia, że szkoła staje się miejscem bezpiecznym emocjonalnie, w którym młodzi ludzie rzadziej sięgają po hejt?
Bezpieczeństwo emocjonalne zaczyna się od świadomości, jak ważne jest ono dla rozwoju i budowania relacji. To atmosfera, w której jest miejsce na popełnianie błędów, wyrażanie emocji i otwartą rozmowę bez obaw przed oceną czy zawstydzaniem. To również uważność, szacunek i gotowość do wysłuchania drugiego człowieka. Kiedy młody człowiek doświadcza takich relacji, łatwiej buduje zaufanie do siebie i innych.
Jak można praktycznie wspierać nauczycieli w budowaniu kultury dialogu, empatii i odpowiedzialności za słowa – tak, aby miało to realny wpływ na zachowania uczniów?
Przede wszystkim poprzez wspieranie ich w rozwijaniu kompetencji związanych z budowaniem relacji, komunikacją i inteligencją emocjonalną. W pracy z dziećmi i młodzieżą wiedza merytoryczna jest bardzo ważna, ale równie ważne jest to, w jaki sposób przekazujemy ją młodym ludziom i jakie relacje tworzymy na co dzień.
Dużą wartość mają szkolenia, warsztaty oraz przestrzeń do wymiany doświadczeń i wspólnego szukania rozwiązań w codziennych sytuacjach. Istotną rolę odgrywa również codzienna komunikacja i jakość relacji w szkole. To właśnie w codziennych rozmowach, reakcjach i sposobie bycia ze sobą kształtuje się kultura wzajemnego szacunku i odpowiedzialności za słowa.
Gdybyś miała wskazać jeden kluczowy krok, który szkoły mogłyby wdrożyć już teraz, by ograniczać hejt i wzmacniać relacje – co by to było?
Rozwijać uważność na słowa i emocje, zarówno własne, jak i podopiecznych. To oznacza, że uczymy zarówno dorosłych, jak i i uczniów, jak mówić o emocjach, jak stawiać granice, jak nie ranić słowem nawet w trudnych sytuacjach, jak wzmacniać u dzieci i młodzieży poczucie samoakceptacji, poczucie własnej wartości i wzajemny szacunek w codziennych relacjach.
Agnieszka Pawelec – trener biznesu i rozwoju, założycielka FORGIA. Wspiera osoby indywidualne oraz organizacje poprzez szkolenia i działania rozwojowe.
Rozmawiała: Ilona Adamska
